home \ muziektheorie I \ pagina 3
Alle tonen
Laten we eerst eens kijken naar alle bestaande tonen:
Als je deze op de E-snaar van je gitaar speelt, vind je ze hier:
Nu je weet hoe de noten heten, hoe het systeem van halve en hele tonen werkt en waar deze noten zich op de E-snaar van je gitaar bevinden, is het tijd om het over toonladders te hebben.
Toonladders
Als je een melodie of solo speelt, gebruik je een selectie tonen. Dit zijn tonen die op een bepaalde manier met elkaar in verband staan. Er is altijd één toon die de basis vormt.
Die ene toon wordt de tonica of grondtoon genoemd. Naast die basistoon zijn er nog andere tonen. Over het algemeen worden in westerse muziek zes andere tonen gebruikt naast
de grondtoon. Je hebt dan in totaal zeven tonen (en die kun je na het octaaf weer spelen - zoals we eerder zagen - dus zeven verschillende tonen).
Als je de tonen van laag naar hoog rangschikt en je begint op de tonica/grondtoon, dan heb je een toonladder.
We gaan kijken hoe de tonen zich tot elkaar verhouden. Er zijn twee zeer belangrijke regels:
- Elke toon krijgt zijn eigen letter. Letters komen slechts éénmaal voor;
- De afstand tussen de tonen is een hele, of een halve toon
We hebben dus twee regels die van toepassing zijn op toonladders. Er zijn zeven tonen. Met deze twee regels zijn er nog steeds veel manieren waarop de tonen kunnen worden verdeeld.
Eerder hebben we gekeken naar de onderlinge verhouding van de tonen in de C-majeurtoonladder. Die verhoudingen gelden voor alle majeurtoonladders.
Er is nog een veelgebruikte verhouding tussen tonen, die afwijkt van die van de majeurtoonladder. Met die andere verhouding krijg je een mineurtoonladder.
Eerst gaan we de majeurtoonladder nader bekijken. Daarna kijken we naar de mineurtoonladder.
De majeur toonladder
We gaan kijken naar de toonladder van C majeur. Deze toonladder is al een paar keer genoemd. Deze toonladder is gemakkelijk te onthouden omdat hij geen kruisen of mollen bevat, alleen stamtonen:
We keken eerder al naar de verhoudingen tussen deze tonen:
Dit is de toonladder van C, omdat we op de C starten.
Het is de toonladder van C majeur vanwege de verhoudingen tussen de tonen:
W W H W W W H
De verhouding tussen de eerste toon (tonica/grondtoon) C en de derde toon, E, is bijzonder belangrijk. De derde toon wordt de "terts" genoemd. In deze toonladder is de afstand tussen C en E twee hele tonen. Dat is een grote afstand, we noemen dat een grote terts.
Als de afstand één en een halve toon was geweest, dan was het een kleine afstand geweest, en dan hadden we het een kleine terts genoemd.
Nu echter zijn het twee hele tonen = grote terts = majeur.
Als een toonladder majeur is, creëert deze subjectief "vrolijke", "heldere", "ruimtelijke" muziek. De majeurtoonladder wordt ook wel de "grote tertstoonladder" genoemd.
Onthoud: een majeurtoonladder bestaat uit de tonica (grondtoon), met daarboven zes tonen. De verhouding van deze tonen is W W H W W W H.
Luister naar het volgende audiofragment om het verschil tussen majeur en mineur te horen. Je hoort eerst een majeurakkoord, dan een mineurakkoord, dan weer een majeurakkoord en dan weer een mineurakkoord. Vraag jezelf af wat deze verschillende klanken met je doen.
De toonladder van C majeur op gitaar
Als je toonladders op de gitaar oefent, speel je ze vanaf de grondtoon omhoog. Je speelt door (dus na het octaaf speel je door, je begint eigenlijk opnieuw) tot je de hoogste snaar bereikt. Daarna speel je dezelfde toonladder terug naar beneden.
Een van de "bijzonderheden" van een gitaar is dat je hetzelfde op verschillende plaatsen op de hals kunt spelen. Het volgende voorbeeld is slechts één manier om de toonladder van C majeur te spelen.
