home \ muziektheorie I \ pagina 7
Toonladders in andere toonsoorten
Je weet nu alles over C majeur en A mineur. Je weet ook dat er andere toonsoorten zijn, zoals E majeur of D mineur, enz. Een toonsoort is een grondtoon en een toonladder. Als je de tonen in bijvoorbeeld D majeur wilt weten, weet je dat de grondtoon de D is en de toonladder de toonladder van D majeur. Maar welke tonen zitten er in de toonladder van D majeur?
Met andere woorden: hoe stel je een toonladder samen? Het lijkt misschien ingewikkelder dan het is. Er is een makkelijke manier.
Op pagina drie van deze cursus leerde je de volgende twee regels over toonladders:
- Elke toon krijgt zijn eigen letter. Letters komen slechts éénmaal voor;
- De afstand tussen de tonen is een hele of een halve toon.
We hebben ook gekeken naar de afstanden tussen de tonen in een majeur- en mineurtoonladder. We kunnen dat aan de regels toevoegen:
- Elke toon krijgt zijn eigen letter. Letters komen slechts éénmaal voor;
- De afstand tussen de tonen is een hele of een halve toon;
- In een majeurtoonladder is de afstand tussen de tonen W-W-H-W-W-W-H;
- In een mineurtoonladder is de afstand tussen de tonen W-H-W-W-H-W-W.
De manier om een toonladder uit te schrijven is als volgt:
1. Je bepaalt de grondtoon.
Laten we de toonladder van G majeur als voorbeeld nemen. De grondtoon is "G".
2. Je schrijft alle letters op van A tot G, startend bij de grondtoon.
Denk er aan: na de G komt de A. Voor G majeur is dit wat we moeten opschrijven:
3. Schrijf de afstanden tussen de tonen op.
Dat ziet er zo uit in ons voorbeeld:
4. Vergelijk de afstanden met het type toonladder dat je zoekt.
We willen een majeurtoonladder, de afstanden zouden dus W-W-H-W-W-W-H moeten zijn. Er zijn twee "fouten" aan het eind:
5. Verbeter de fouten met kruisen (#: maak de toon een halve toon hoger) of mollen (b: maak de toon een halve toon lager).
Let op: je mag niet de letter van een toon veranderen. Elke letter kan slechts éénmaal voorkomen.
In het voorbeeld is de afstand tussen E en F een halve toon, terwijl het een hele toon zou moeten zijn.
De afstand tussen F en G is een hele toon, terwijl het een halve toon zou moeten zijn.
Dit kunnen we oplossen door een kruis te plaatsen op de F. De F wordt dan een F# (uitspraak "Fies")
