home \ muziektheorie III \ pagina 5
Septiem (7) Akkoorden
Als je een vierde toon aan een drieklank toevoegt, krijg je een vierklank. Het meest gangbaar is om na de drieklank een terts verder te gaan. Je komt dan uit op de zevende toon geteld vanaf de grondtoon van het akkoord.
We noemen dergelijke akkoorden daarom septiem akkoorden, of kortweg 7-akkoorden.
We kijken naar een voorbeeld: het C majeur 7 akkoord.
Met de intervalmethode kun je het akkoord in de volgende intervallen splitsen:
- C - C: prime
- C - E: grote terts
- C - G: reine kwint
- C - B: groot septiem
Zoals we eerder zagen kan de terts groot of klein zijn, de kwint kan rein, verminderd of overmatig zijn. Hier op voortbouwend kan de septiem groot, klein, of verminderd zijn.
Laten we eerst nog even kijken hoe we bovenstaande akkoord kunnen opsplitsen met de tertsenmethode:
Dit is hetzelfde akkoord. Net als drieklanken, is deze vierklank een stapeling van tertsen.
Verschillende septiemakkoorden
Door verschillende tertsen, kwinten en septiemen te combineren, of door verschillende tertsen te stapelen, krijg je verschillende septiemakkoorden. We kijken naar de zeven meest gebruikte. Alle voorbeelden zijn met grondtoon C.
Majeur 7
Grondtoon(prime) + grote terts + reine kwint + groot septiem, of
Grondtoon + grote terts + kleine terts + grote terts
Het akkoordsymbool voor een majeur 7 akkoord is een driehoekje. Het akkoord wordt ook wel met een hoofdletter M geschreven: CM7.
Dominant Septiem
Grondtoon + grote terts + reine kwint + klein septiem, of
Grondtoon + grote terts + kleine terts + kleine terts
Dit wordt het "dominant septiem" akkoord genoemd, omdat het akkoord harmonische gezien een sterke drang heeft om op te lossen. Het wil "ergens naartoe", bij voorkeur naar de grondtoon van de toonsoort.
Op gitaar kunnen de verschillende tonen van het dominant septiemakkoord niet gelijktijdig worden gespeeld in de standaard volgorde.
De tonen worden daarom doorelkaar gehusseld om een speelbaar akkoord te krijgen.
(De volgorde is dus niet C-E-G-Bb, maar, in dit geval, C-E-Bb-C, de G is weggelaten.) Dit omdraaien van de volgorde en weglaten van tonen wordt op gitaar vaak gedaan.
Bij voorkeur worden alleen de minder belangrijke tonen weggelaten. Dat zijn de kwint en de grondtoon (de grondtoon wordt vaak al door een ander instrument gespeeld, en ons brein is in staat om hem er bij te denken).
Als er achter een letter alleen een 7 staat, dan wordt daarmee een dominant septiem akkoord aangegeven. Dus C7 = C Dominant Septiem.
Mineur 7
Grondtoon + kleine terts + reine kwint + klein septiem, of
Grondtoon + kleine terts + grote terts + kleine terts
Mineurmajeur
Dit is een mineurakkoord met een groot septiem.
Grondtoon + kleine terts + reine kwint + groot septiem, of
Grondtoon + kleine terts + grote terts + grote terts
Kijk eens naar het akkoordsymbool. Er is een C met een streepje, wat "mineur" betekent. Het kleine driehoekje betekent "majeur 7". Het is dus een C mineurakkoord met een groot septiem.
Het akkoord wordt ook wel geschreven als "C minmaj". Soms zie je hem vreemd genoteerd als "B+/C". Dit is eigenlijk geen correcte naam.
(B+/C betekent B aug. met een C in de bas, dat is enharmonische gelijk aan het C minmaj akkoord).
Verminderd Septiem
Grondtoon + kleine terts + verminderde kwint + verminderd septiem, of
Grondtoon + kleine terts + kleine terts + kleine terts
Dit is een opeenstapeling van kleine tertsen.
Het akkoordsymbool van een verminderd akkoord is een klein bolletje.
Half Verminderd
Grondtoon + kleine terts + verminderde kwint + klein septiem, of
Grondtoon + kleine terts + kleine terts + grote terts
het akkoordsymbool van een halfverminderd akkoord is een bolletje met een diagonaal streepje er door.
Overmatig Septiem (Aug. 7 of +7)
Grondtoon + grote terts + overmatige kwint + groot septiem, of
Grondtoon + grote terts + grote terts + kleine terts
Hierna: welke akkoorden zitten er in de majeur- en mineurtoonladder?