home \ muziektheorie III \ pagina 8
Het 9, 11 en 13 akkoord in het kort
Het stopt niet bij vierklanken. Er zijn akkoorden met vijf of meer tonen. Op gitaar speelt je gewoonlijk vier of vijf tonen (maximaal zes!). Die tonen zijn dan een selectie van de meest belangrijke tonen uit het akkoord dat je wilt spelen. Soms worden tonen dubbel gespeeld (boven het octaaf), of geheel weggelaten.
Het "9-akkoord" is een akkoord met een klein septiem en een noon. C9 bestaat uit: C-E-G-Bb-D.
Het "11-akkoord" is een akkoord met een klein septiem, een none en een undecime (11de toon). C11 is: C-E-G-Bb-D-F
Tot slot, Een "13-akkoord" is een akkoord met een klein septiem, een none, een undecime en een tredecime. C13 is: C-E-G-Bb-D-F-A
Zoals aangegeven speel je gewoonlijk niet alle tonen. Bijvoorbeeld de C13. je speelt daar meestal alleen C-E-Bb-A, de meest typerende tonen.
Dit verklaart ook waarom C6 anders is dan C13. Zowel de 6 als de 13 zijn een "A".
Echter, in een C6 speel je alleen de extra A. In een C13 speel je ook een 7, en eventueel een 9 of 11. Vooral
de 7 maakt het verschil.
In sommige gevallen wil je slechts een enkele - bijvboorbeeld alleen de 9e toon (de noon) - toevoegen. Je voegt die toon dan toe aan de drieklank (toevoegen is "add" in het Engels). Je schrijft dan "ad.", als afkorting van "added" vóór de 9:
- C9 = C-E-G-Bb-D
- C ad.9 = C-E-G-D
Meer over notatie
Dezelfde regels als bij septiemakkoorden zijn van toepassing op meerklanken: als er alleen een cijfer staat betekent dat dominant septiem: C7 betekent C dominant(kleine) 7. C9 betekent C9 met een kleine 7, etc.
Als je een groot septiem wil, geef je dat aan:
- C9 = C-E-G-Bb-D (met een klein septiem)
- Cmaj9 = C-E-G-B-D (met een groot septiem)
Inmiddels zal je door hebben dat er veel te leren is over akkoorden, toonladders en intervallen. Wat in deze cursus behandeld is, is slechts een fractie van wat er allemaal bestaat. Je hoeft echter niet alles te weten en kennen. Als je de basis kent, leer je het overige vanzelf in de praktijk.
Deze cursus heeft nog één onderdeel: meer over toonladders. In het volgende onderdeel kijken we naar pentatonische toonladders, bluestoonnladders, harmonisch- en melodischminuer, verminderde toonladders, octotonische toonladders en de super lokrische toonladder.