home \ muziektheorie IV \ pagina 6
Octotonische Toonladders
"Octo" betekent in het Latijn "acht". Octotonische toonladders bestaan uit acht tonen binnen een octaaf.
Dat kan verwarrend zijn. Een octotonische toonladder heeft acht tonen, en een octaaf bestaat uit acht tonen. Een octaaf is echter een afstand van acht afzonderlijke tonen (letters), met veel tussenruimtes (halve tonen). In totaal zitten er twaalf halve tonen in een octaaf, de octotonische toonladder gebruikt er daar acht van.
Nog niet verwarrend genoeg?
Een "normale" majeur- of mineurtoonladder (ook wel "zuivere toonladders" genoemd) heeft zeven tonen voordat een
nieuw octaaf start.
Toch heten deze toonladders niet septemische toonladders (septem is zeven in Latijn). In plaats daarvan heten ze
"diatonische toonladders".
"Diatonicsch" komt uit het Oud Grieks en betekent zoiets als "door tonen gaan". De naam komt dus uit een andere
oude taal, en kent op een andere manier betekenis toe.
Je mag dit verwarrend vinden!
Muziektheorie is gedurende vele eeuwen (millenia!) gegroeid, er is
niet altijd een duidelijke logica.
Het punt hier is dat niet alles in de muziektheorie direct wiskundig is te verklaren, veel is "historisch"
gegroeid. Breek je hoofd er dus niet over!
Voor nu: een octotonische toonladder bestaat uit acht tonen. Meer hoef je niet te weten!
Er zijn twee manieren waarop octotonische toonladders worden samengesteld: een herhalende reeks van hele en halve tonen, en een reeks van halve en hele tonen. We starten met de eertse: een herhalende reeks van hele en halve tonen. Dit is de "officiële" verminderde toonladder.
De verminderde toonladder - Octotonische Heel-Half
Startend op C krijg je de volgende tonen:
Deze toonladder heeft dezelfde tonen als de arpeggio/verminderde toonladder die we eerder bekeken, plus vier extra tonen:
Deze octotonisch heel-half toonladder kun je gebruiken om over verminderde drie- of vierklanken te soleren. De tonen die "extra" zijn tenopzichte van de verminderde arpeggio kun je zien als leidtonen.
Dit is hoe deze toonladder klinkt:
C Octotonisch Heel Half
En dit is hoe het klinkt als de extra tonen als leidtonen worden gespeeld:
C Octotonisch heel half (extra tonen als leidtonen)